Vinnuferli við sjálfsmat deilda 

Sjálfsmat deilda er unnið sem hluti af rammáætlun gæðaráðs háskóla um eflingu gæða (QEF). Markmið þess er að deild geti sýnt fram á að gæði (i) námsumhverfis nemenda (the quality of the learning experience of its students), (ii) prófgráðna (the safeguarding of the standards of its awards), og (iii) umsýslu rannsókna (the management of the research) séu tryggð með kerfisbundnum hætti. Á grundvelli greiningar í sjálfsmatsferlinu þurfa deildir síðan að skilgreina aðgerðir og leiðir til úrbóta sé einhverju ábótavant.

Við greiningu á fyrstu tveimur atriðunum er stuðst við evrópsk viðmið og kröfur frá 2015 (ESG 2015) en ráðgjafarnefnd gæðaráðs um rannsóknir hefur nú lagt fram leiðbeiningar við mat á þriðja atriðinu.

Mjög mikilvægt er að vanda vel skilgreiningar á umbótaaðgerðum svo unnt sé að innleiða þær og meta hvort þær hafi skilað tilskildum árangri. Mælt er með því að stuðst sé við SMART hugmyndafræði, þ.e. aðgerðir þurfa að vera:

S          Sértækar og skýrt afmarkaðar (e. Specific)
M         Mælanlegar – þ.e. hvort hægt sé að leggja mat á hvort þær hafi náðst eða ekki (e. Measurable)
A          Ábyrgðaraðili skýrt skilgreindur (e. Assignable)
R          Raunhæfar – þ.e. aðgerðir sem hægt er að með góðu móti (e. Realistic)
T          Tímasettar (e. Time related)

Í þessu felst að mikilvægt er að gert sé ráð fyrir tíma til þess að hrinda aðgerðum í framkvæmd eftir atvikum.

Fyrir liggja, auk ESG 2015, handbók gæðaráðs og leiðbeiningar gæðanefndar háskólaráðs um hvernig standa beri að ritun sjálfsmatsskýrslunnar, en deildir fá sniðmát fyrir skýrsluna sem í hafa verið færðar tölulegar upplýsingar um nemendur í hverri námsleið og um starfsmenn.

Kennslumiðstöð (KEMST) aðstoðar við námskrárvinnu, þ.e. veitir stuðning við mat á hæfniviðmiðum námsleiða og námskeiða auk gerðar hrísltöflu fyrir hverja námsleið. Félagsvísindastofnun (FVS) tekur saman upplýsingar um viðhorfskannanir nemenda fyrir deild og einstakar námsleiðir þar sem nægileg gögn eru fyrir hendi s.l. fimm ár. Stýrir auk þess rýnihópavinnu fyrir grunnnema annars vegar og framhaldsnema hins vegar til frekari greiningar á námsánægju og skilar skýrslum úr rýnihópavinnunni.

Skipulag sjálfsmatsins er að öðru leyti á ábyrgð deildar og sjálfsmatshóps hennar.

Helstu þættir sem huga þarf að

Undirbúningur misserið áður en formlegt sjálfsmat hefst

  1. Kynningarfundur með sviðsstjórn (þegar fyrstu deildir fara í sjálfsmat) (jan/sept)
  2. Hefja undirbúning að leit að erlendum sérfræðingum (jan/sept)
  3. Kynningarfundir með viðkomandi deild (febr./okt.)
  4. Virkja Sigurð Inga til þess að finna fram tölfræði fyrir námsleiðir í viðkomandi deild (lokið mars/okt)
  5. Virkja starfsmannasvið til þess að finna fram tölfræði fyrir mannahaldið (mars/okt)
  6. Ganga frá sniðmáti fyrir sjálfsmatsskýrslu (mars/okt)
  7. Virkja KMST v/ yfirferðar á hæfniviðmiðum (mars/okt)
  8. Virkja FVS v/ gerðar skýrslu úr viðhorfskönnunum nemenda s.l. ár (mars/okt.)
  9. Óformlegur kynningarfundur allra deildarforseta og verkefnisstjóra/gæðastjóra á sviðinu með gæðastjóra og fulltrúum KMST þar sem stuðningur KMST við sjálfsmat einstakra námsleiða (einkum kafli 2.n.2) er rædd og ákveðin (mars/okt)
  10. Skipan sjálfsmatshópa (apríl/nóv)
  11. Gerð tímaáætlunar fyrir sjálfsmat þar sem tekinn er frá tími fyrir þá sem að sjálfsmatinu koma (maí/des)
  12. Formleg skipan erlendra sérfræðinga og staðfesting á tíma fyrir heimsókn (maí/des)

Formlegt sjálfsmat hefst

  1. Fundur sjálfsmatshóps með gæðanefnd til þess að hrinda sjálfsmati úr vör. Þar kynnir sjálfsmatshópurinn tímaáætlun sína vegna sjálfsmats (byrjun sept/jan)
  2. Rýnihópavinna á vegum FVS – skil á skýrslu (lok sept/jan)
  3. Þýðing á rýnihópaskýrslum (okt/febr)
  4. Fyrstu drög að sjálfsmatsskýrslu liggja fyrir eigi síðar en þremur vikum fyrir fyrirhugaða heimasókn erlendra sérfræðinga – send gæðastjóra til staðfestingar
  5. Skýrsla send erlendum sérfræðingum eigi síðar en tveimur vikum fyrir heimsókn. Gæðanefnd og KEMST fá skýrsluna einnig til yfirlestrar og athugasemda
  6. Heimsókn erlendra sérfræðinga í samræmi við settan ramma. Deildarforseti ber ábyrgð á stjórnun og skipulagi sjálfra fundanna (apríl/nóv).
  7. Skil erlendra sérfræðinga á fyrstu drögum að skýrslu tveimur vikum eftir heimsókn
  8. Sjálfsmatshópur skilar lokadrögum að sjálfsmatsskýrslu til gæðastjóra til yfirlestrar og staðfestingar (maí/desember)
  9. Lokafrágangur skýrslu og opinnar útgáfu. Skilað til gæðaráðs og opin útgáfa sett á vef HÍ (júní/janúar)

Eftirfylgin með sjálfsmati

  1. KEMST virkjuð til þess að styðja við skilgreiningar á hæfniviðmiðum og frekari kennsluþróun þar sem þess reynist þörf, sbr. aðgerðaráætlun.
  2. Endanlegur frágangur á aðgerðaráætlun og innleiðing hennar komið í formlegt ferli á vettvangi deildar.
  3. Formleg skýrslugjöf til sviðsforseta.

Frekari útfærsla á tímalínu sjálfsmats

Upphaf Atriði Markmið Þátttakendur Lok Ábyrgð
A.         Undirbúningur misserið áður en formlegt sjálfsmat hefst      
Jan/sept Kynningarfundur í sviðsstjórn Upplýsa alla í sviðsstjórn um fyrirhugað sjálfsmat deilda (þegar fyrstu deildir fara í sjálfsmat) Sviðsstjórn Jan/sept Gæðastjóri og sviðsforseti
Jan/sept Val á erlendum sérfræðingum Finna erlenda sérfræðinga og leggja fyrir gæðanefnd til samþykktar Apr/Nóv Sviðsforseti og gæðastjóri sviðs ef við á
Feb/okt Kynningarfundur í deild Upplýsa alla í deild um fyrirhugað sjálfsmat Allir starfsmenn deildar og fulltrúar nemenda Feb/okt Gæðastjóri og deildarforseti
Jan/sept Öflun tölfræði v/ námsleiða Tína til upplýsingar um nemendur fyrir einstakar námsleiðir mars/okt SIÁ og gæðastjóri
Jan/sept Öflun tölfræði um starfsmenn Finna upplýsingar um fasta starfsmenn Mars/okt Starfsmannasvið og gæðastjóri
Mars/okt Sniðmát sjálfsmatsskýrslu Færa allar viðeigandi upplýsingar inn í sniðmát og afhenda deildarforseta Mars/okt gæðastjóri
Jan/sept Virkja KMST Yfirferð hæfniviðmiða fyrir einstakar námsleiðir og námskeið Starfsmenn KEMST Mars/okt GG
Jan/sept Virkja FVS Gerð skýrslu úr viðhorfskönnunum nemenda s.l. 5 ár Starfsmenn FVS Mars/okt GAJ
Mars/okt Kynningarfundur Nánari lýsing á verkefninu og kynning á aðkomu KMST að sjálfsmati einstakra námsleiða (einkum kafla 2.n.2) er rædd og ákveðin Deildarforsetar allra deilda á sama sviði, verkefnisstjórar/ gæðastjóri sviðs, starfsmenn KEMST og gæðastjóri HÍ Mars/okt Gæðastjóri, GG
Mars/okt Skipan sjálfsmatshóps Finna viðeigandi aðila í sjálfsmatshópinn (sjá leiðbeiningar) Apríl/nóv Deildarforseti
Maí/des Tímaáætlun sjálfsmats Vinna tímaáætlun og taka frá tíma fyrir þá sem að verkinu munu koma Sjálfsmathópurinn Maí/des Deildarforseti
Maí/des Skipan erlendra sérfræðinga Gengið frá erindisbréfi fyrir erlenda sérfræðinga og tími heimsóknar staðfestur Deildarforseti, sjálfsmatshópur, gæðastjóri HÍ Maí/des Gæðastjóri
B.          Formlegt sjálfsmat hefst skv. áætlun      
Sept/jan Fundur sjálfsmatshóps og gæðanefndar Formlegt upphaf sjálfsmats og kynning á tímalínu deildar í sjálfsmati. Gæðanefnd, sjálfsmatshópur deildar, gæðastjóri Sept/jan Gæðastjóri, deildarforseti
Sept/jan Rýnihópavinna Fá fram viðhorf nemenda til gæði náms og námsumhverfis. FVS skilar skýrslum til deildarforseta Valdir fulltrúar nemenda og starfsmenn FVS Sept/jan GAJ, deildarforset og fulltrúi stúdenta í sjálfsmatshópnum
Sept/jan Ensk útgáfa rýnihópaskýrslna Þýða skýrslur á ensku Enskuþýðandi HÍ Okt/feb Gæðastjóri
Sjálfsmatsskýrsla, 1. drög Skýrslu skilað til gæðastjóra eigi síðar en þremur vikum fyrir áætlaða heimsókn erlendra sérfræðinga og síðan send erlendu sérfræðingunum eigi síðar en tveimur vikum fyrir heimsókn Sjálfsmatshópur Nóv/mars Deildarforseti
Nóv/mars Yfirlestur 1. draga Gæðanefnd og KEMST lesa fyrstu drög og koma með athugasemdir Gæðanefnd, þ.m.t. fulltrúi MF, og starfsmenn KEMST Tveimur vikum eftir skil Gæðastjóri
Apríl/nóv Undirbúningur heimsóknar Undirbúa fundaráætlun og dagskrá einstakra funda eftir atvikum Gæðastjóri,sjálfsmats-hópur Apríl/nóv Gæðastjóri/ deildarforseti
Apríl/Nóv Heimsókn erlendra sérfræðinga Mat á trúverðugleika sjálfsmatsins og leiðbeiningar til deilda um umbætur. Skýrslu skilað tveimur vikum eftir heimsókn. Sjálfsmatshópur, kennarar, nemendur Apríl/nóv Gæðastjóri, deildarforseti
Maí/des Sjálfsmatsskýrsla, lokadrög Skýrslu skilað til gæðastjóra til lokayfirlestrar og staðfestingar Sjálfsmatshópur Maí/des Deildarforseti
Júní/jan Sjálfsmatsskýrsla, endanleg útgáfa Sjálfsmatsskýrslu skilað til gæðaráðs og opin útgáfa sett á heimasíðu HÍ. Júní/jan Gæðastjóri
C.         Eftirfylgni sjálfsmats      
Ág/mars Stuðningur við kennsluþróun KMST virkjuð til þess að styðja við skilgreiningar á hæfniviðmiðum og frekari kennsluþróun þar sem þess reynist þörf,sbr. aðgerðaráætlanir Starfsmenn KEMST og kennarar Deildarforseti
Ág/mars Virkjun aðgerðaráætlunar Endanlegur frágangur á aðgerðaráætlun og innleiðing hennar komið í formlegt ferli á vettvangi deildar Kennarar Deildarforseti
Skýrsla til sviðsforseta Greinargerð um stöðu innleiðingar á árinu og áætluð verkefni á næsta ári. Deildarráð Lok nóv Deildarforseti

 

Þjónusta Kennslumiðstöðvar vegna sjálfsmats deilda

Í sniðmáti fyrir sjálfsmatsskýrslu (QEF2) er að finna greinagóða lýsingu á þeim viðfangsefnum sem deildir Háskóla Íslands þurfa að huga að í sjálfsmatsferlinu. Stuðningur Kennslumiðstöðvar snýr fyrst og fremst að því að aðstoða námsbrautir við að gera grein fyrir gæðum námsleiða sbr. kafla 2 Departments and Study Programmes.

Hér er að finna yfirlit yfir þann stuðning sem deildir geta sótt til Kennslumiðstöðvar vegna sjálfsmatsins og það verklag sem Kennslumiðstöð leggur til að sé fylgt

Úttekt á stöðu hæfniviðmiða námsleiða og einstakra námskeiða

  1. Hæfniviðmið eru mikilvæg tæki í námskrárgerð og má nýta til að draga fram áherslur í námskeiðum svo og lýsa þeirri hæfni sem nemendur búa yfir við námslok. Starfsmenn Kennslumiðstöðvar gera úttekt á hæfniviðmiðum námskeiða og lokaviðumiðum námsleiðar og benda á leiðir til úrbóta ef þarf.

Vinnustofa um námskrárgerð

  1. Í vinnustofunni er fjallað um gerð s.k. hrísltöflu sem er kortlagning yfir námskeið námsleiða. Við slíka kortlagningu er sérstaklega hugað að samsvörun námskeiða við lokaviðmið námsleiðar, stíganda í námi og hvort finna megi óþarfa skörun eða skallabletti í námskránni.
  2. Viðfangsefni:
    1. Lokaviðmið námsleiða (hafa orðið breytingar á grein, nemendahópi, samfélagi, atvinnulífi?)
    2. Hrísltöflugerð (vinnulag, viðmið og niðurstöður).
    3. Tengsl hæfniviðmiða, kennslu og námsmats.

Vinnustofa um námsmiðaða kennsluhætti og samhæfða námskrárgerð

  1. Á vinnustofunni er fjallað um hvað einkennir námsmiðaða kennsluhætti og samhæft námsskipulag (þar sem er að finna samsvörun á milli settra hæfniviðmiða námskeiðs, kennsluhátta og námsmats).

Ráðgjöf við áframhaldandi námskrárvinnu/yfirlestur á sjálfsmatsskýrslu