Ýmis tæknileg atriði og ábendingar

  1. Skýr og vönduð framsetning prófheftis.
    Ef um formlegt yfirlitspróf við lok námskeiðs er að ræða, þarf að hafa forsíðu með tilheyrandi upplýsingum um tíma, lengd prófs, fjölda blaðsíðna, vægi hvers prófhluta og hvaða hjálpargögn eru leyfð. Hafa blaðsíður tölusettar og tilgreina vægi allra prófatriða.
  2. Röð og gerð prófatriða.
    Uppsetning, röð og gerð prófatriða fer vitanlega eftir eðli og aðstæðum. Almennt er þó heppilegt að fylgja tveimur meginreglum: a)Hafa prófatriði af sama tagi saman, t.d. krossaspurningar fyrst o.s.frv., b)Raða prófatriðum eftir þyngd, þ.e. meint létt atriði framar en þung atriði aftar. Rannsóknir sýna að nemendur leggja sig betur fram í prófi ef þeir skynja að vandað hefur verið til verka við prófgerðina og fjölbreytni í framsetningu (mismunandi prófatriði, myndir, gröf o.s.frv.) hefur hvetjandi áhrif á nemendur auk þess sem slíkt eykur áreiðanleika og réttmæti.
  3. Orðalag í fyrirmælum til próftaka.
    Til að matsatriði í prófi missi ekki marks verður próftakinn að skilja fyrirmælin sem fylgja, til dæmis í stofni krossaspurningar eða í opinni, huglægri spurningu. Lykilatriði er því að lesa yfir allt að prófsamningu lokinni og fá jafnvel aðra til að lesa yfir með gleraugum dæmigerðs próftaka.
  4. Svarmöguleikar í krossaspurningum.
    Vanda þarf gerð svarmöguleika í krossaspurningum. Ekki hafa sömu orð eða orðasambönd í öllum svarmöguleikum. Forðast að nota möguleikann „allt ofanritað er rétt“ og möguleikinn „Ekkert af þessu er rétt“ er varasamur. Hafa breytilega staðsetningu á rétta möguleikanum. Nota handahófskennda aðferð.
  5. Ekki þéra próftaka ...
    ... og ekki heldur ávarpa alla í einu. Með öðrum orðum hafa fyrirmæli svona: „Lýstu …“, „Greindu frá …“ eða „Leystu …“ en ekki svona: „Lýsið …“, Greinið frá …“ eða „Leysið …“
  6. Vanda framsetningu texta.
    Gæta að stafsetningu og greinarmerkjasetningu.
  7. Láta erlend orð yfir hugtök og hugmyndir fylgja
    ef byggt er á námsefni á erlendu máli.
  8. Meta gildi einstakra prófatriða.
    Það er hagur bæði nemenda (próftaka) og kennara (prófsemjenda) að rýna í niðurstöður eftir á og ræða. Ræða til dæmis um prófatriði sem margir reynast hafa svarað rangt og þá hvernig og hvers vegna. Atriðagreining felst í að rannsaka öll svör, líka villusvör í krossaspurningum svo eitthvað sé nefnt.
  9. Atriðagreining - Greiningarhæfi.
    Meðal vísbendinga um gæði prófs eru greiningarhæfi og þyngdarstig einstakra prófatriða. Greiningarhæfi (greinihæfni) prófspurningar fæst með því að bera saman svör sterkra nemenda og slakra nemenda við spurningunni. Þetta má t.d. gera með því að skipta hópnum í þrennt eftir árangri á prófinu. Segjum að 30 manns hafi tekið prófið, þá eru 10 í efsta hópnum og 10 í lægsta hópnum. Segjum að 6 af 10 í hærri hópnum hafi svarað spurningunni rétt og 2 í lægri hópnum. Þá getum við reiknað greiningarhæfi þannig: (6-2)/10 = 4/10 = 0,4. Greiningarhæfi spurningar er mest þegar útkoman er 1,0. Þá er þyngdarstigið (sjá hér á eftir) 50% sem má líta á sem nokkurs konar „ideal“.
  10. Atriðagreining - Þyngdarstig
    prófspurningar fæst með því að skoða hve mörg % nemenda svara henni rétt. Nóg er t.d. að skoða þá 10 sem fengu hæstu einkunnir og 10 lægstu í 30 manna námshópi. Segjum að 8 þeirra hafi svarað spurningunni rétt, þá er þyngdarstigið 8/20 = 40%. Spurningin er þeim mun erfiðari sem þessi tala er nær 0.
  11. Ágiskanir.
    Próftakar sem lítið kunna hafa tilhneigingu til að reyna að giska á rétt svör fremur en að skila auðu. Til eru formúlur til að notast við þegar beita á frádrætti vegna rangra svara í krossaspurningum. Eftirfarandi formúla er oft nefnd: S = R –W/(n-1). Þarna merkir S= Einkunn (Score), R = Fjöldi réttra svara, W = Fjöldi rangra svara og n = Fjöldi svarmöguleika í krossaspurningum. Ýmsir hafa þó bent á (Sjá t.d. Burton o.fl., 1991; Gronlund og Waugh, 2009) að próftakar hagnist lítið á því að giska á rétt svör í krossapurningum sbr. eftirfarandi töflu:
meyvant8